همزمان با گسترش و توسعه بازار سرمایه در ایران، یکی از مشکلات مهمی که بیش از هر زمان گریبان این بازار را گرفت فراهم نبودن زیرساخت های معاملاتی بود. طی سال های اخیر و درست زمانی که سیل عظیم نقدینگی از بازارهای موازی روانه بورس می شد، به کرات دیده شد که اختلال در هسته معاملات باعث سردرگمی معامله گران و گاها ابطال بسیاری از معاملات روزانه شد. حال این روزها که بورس تهران شاهد ترافیک عرضه های اولیه و ورود شرکت های جدید به این بازار است، این مشکلات بیش از هر زمانی خودنمایی می کند، بطوریکه بسیاری از عرضه های مهم توسط نهاد ناظر به آخرین روزهفته موکول می شود تا این اختلال ها کمتر به چشم سرمایه گذاران بیاید.

بورس 24: همزمان با گسترش و توسعه بازار سرمایه در ایران، یکی از مشکلات مهمی که بیش از هر زمان گریبان این بازار را گرفت فراهم نبودن زیرساخت های معاملاتی بود. طی سال های اخیر و درست زمانی که سیل عظیم نقدینگی از بازارهای موازی روانه بورس می شد، به کرات دیده شد که اختلال در هسته معاملات باعث سردرگمی معامله گران و گاها ابطال بسیاری از معاملات روزانه شد. حال این روزها که بورس تهران شاهد ترافیک عرضه های اولیه و ورود شرکت های جدید به این بازار است، این مشکلات بیش از هر زمانی خودنمایی می کند، بطوریکه بسیاری از عرضه های مهم توسط نهاد ناظر به آخرین روزهفته موکول می شود تا این اختلال ها کمتر به چشم سرمایه گذاران بیاید.

سیدامید موسوی، مدیرعامل شرکت تحلیلگر امید در گفتگو با بورس ۲۴ و با اشاره به مطالب فوق گفت: هسته معاملات یکی از پیچیده ترین تکنولوژی های نرم افزاری و از دستاوردهای مهم شرکت های بزرگ آی تی و برنامه نویسان در دنیاست. با وجود اینکه بخش قابل توجهی از سیستم های زیرساختی بانک ها در سال های گذشته به دست برنامه نویس های داخلی طراحی و بومی سازی شده است، اما همچنان شرکت های داخلی موفق به طراحی و تولید هسته معاملات در بازار سرمایه نشده اند.

وی در ادامه افزود: هسته معاملات که در آخرین به روز رسانی برای ۲۰ هزار معامله در روز طراحی شده بود، به دلیل تنگ تر شدن حلقه تحریم های اقتصادی نتوانست توسعه یابد و در حال حاضر درگیر بیش از یک میلیون معامله و چند میلیون تراکنش روزانه است.

موسوی با اشاره به مشکلات سامانه معاملاتی بیان کرد: به غیر از هسته معاملات، سامانه پس از معاملات یا POST TRADE نیز از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. در سال ۲۰۰۶ وهمزمان با کاهش تحریم ها، سامانه معاملات ایران به اولین نسخه از سامانه معاملات جدیدی از شرکت آتوس مجهز شد و در سال ۲۰۱۷ مجددا با کاهش تحریم ورژن نرم افزار به سال ۲۰۱۵ ارتفا یافت. اما متاسفانه بروزرسانی سامانه پس از معاملات یا post trade بار دیگر درگیر تحریم ها وعدم همکاری شرکت های خارجی شد. به هرحال چیزی که روشن است این بروزرسانی کامل انجام نشده و حتی داکیومنت هایی که مدیریت فناوری به شرکت های زیرساخت ارسال می کند ورژن های ۲۰۱۱ هستند و این یعنی بروزرسانی سال ۲۰۱۷ نصفه و نیمه مانده است. با این وجود عجیب است چند وقت پیش سامانه معاملاتی جدیدی از شرکت argo خریداری شد و برای کسی روشن نیست که عاقبتش چه شد.

مدیرعامل تحلیلگر امید با اشاره به پیچیدگی فعالیت سامانه پس از معاملات post trade در بورس هر کشور اشاره کرد: این سامانه کدهای سهامداری را نگهداری کرده و در پایان فعالیت روزانه بورس، پول و سهام را جابه جا می کند.

وی در این زمینه توضیح داد: به دلیل ترافیک بالا در تقاضای عرضه ها اولیه، پردازش سامانه پست ترید بعضا بیش از ۱۶ ساعت به طول می انجامد و به معاملات روزبعد نمی رسد! از اینرو نهاد ناظر احتمالا عرضه های اولیه را به آخرین روز هفته موکول می کند تا بعد از پردازش طولانی مدت به معاملات روز شنبه برسد.

موسوی در پایان افزود: با این تفاسیر نگرانی برای آینده بازار سرمایه ایران بی مورد نیست. با توجه به اینکه توسعه این بازار و جذابیت برای سرمایه گذاری در آن همچنان ادامه دارد، طبیعتا با افزایش معاملات و پردازش اطلاعات می توان متصور بود در آینده فعالیت بازار در تمامی روزهای هفته میسر نباشد و شاهد کاهش روزهای معاملاتی در هفته باشیم!