در ماه های اخیر سرمایه گذاران در بازار مواد خام شاهد افت و خیزهای بزرگ در قیمت ها بوده اند و در برخی بازارها قیمت ها به بالاتر از ابتدای سال بازگشته است یعنی اثر بحران کرونا بر این بازارها از میان رفته است اما در برخی بازارها ضعف تداوم ..

بورس 24: روز گذشته ماه سپتامبر پایان یافت و عملکرد برخی بازارها از جمله بازار نفت در آن منفی بود. امروز قیمت نفت بیش از 5 درصد کاهش یافته و علت این کاهش، نگرانی ها درباره افق تقاضاست. بررسی علل عملکرد منفی بازار به سرمایه‌گذاران کمک می‌کند آینده را پیش بینی کنند. در چهار هفته اخیر، مهم ترین عامل فشار بر قیمت نفت شدت پیدا کردن بحران همه گیری کرونا در اروپا و ایالات متحده بوده که سبب شده نگرانی‌هایی درباره کاهش مصرف سوخت در جهان پدید آید. قیمت نفت از اواسط ماه آوریل، همزمان با اجرای برنامه کاهش عرضه از سوی اوپک پلاس شروع به رشد کرد. در ماه های می، ژوئن، ژوییه و آگوست، نوسان قیمت ها بسیار محدود بود و در ماه گذشته میلادی شاهد افت قیمت‌ها بودیم.

طی ماه سپتامبر قیمت نفت برنت بین 41 تا ۴۶ دلار در هر بشکه نوسان کرد و اکنون که در ابتدای سه ماهه پایانی سال جاری میلادی قرار داریم و تحولات بزرگ رخ داده، بسیاری از تحلیلگران معتقدند پیش‌بینی آینده آسان نیست. در ادامه به بررسی عوامل اصلی که بر بازار نفت اثر می‌گذارند پرداخته و به دیدگاه هایی که درباره افق بازار مطرح شده اشاره می کنیم.

همانطور که بیان شد، در چند هفته گذشته مهم ترین عامل ضعف در بازار نفت شدت یافتن شیوع ویروس کرونا در اروپا و آمریکا و چند اقتصاد بزرگ دیگر از جمله هند و برزیل بوده است. نتیجه طبیعی این شیوع سریع، کاهش فعالیت‌های اقتصادی است که سبب افت مصرف انواع سوخت خواهد شد. از پیش به دلیل بحران کرونا، میزان فعالیت شرکت‌های هواپیمایی به نصف کاهش یافته و تغییر در رفتار مصرف کنندگان سبب شده میزان مسافرت‌های هوایی و استفاده از خودرو کاهش یابد.

به دلیل تداوم تولید، ذخیره نفت در اقتصادهای توسعه یافته در سطوح بسیار بالا قرار گرفته است. آنچه در هفته‌ها و ماه‌های آینده در بازار نفت رخ خواهد داد تا اندازه زیادی به روند همه گیری کرونا وابسته است. کارشناسان می‌گویند در دو فصل آینده جهان با دورانی سخت مواجه خواهد بود یعنی شرایط برای فعالیت های اقتصادی مساعد نیست زیرا بخش هایی از اقتصاد تعطیل خواهند بود.

نکته مهم دیگر این است که اوایل سال آینده میلادی به احتمال زیاد واکسن برای کرونا عرضه خواهد شد اما تولید صدها میلیون دوز از آن و واکسینه کردن مردم ماه‌ها طول خواهد کشید. به این ترتیب در چند فصل آینده اقتصاد جهان و بازار نفت همچنان تحت تاثیر منفی بحران کرونا قرار خواهد داشت.

دومین موضوع مهم، برنامه اوپک پلاس برای ایجاد توازن در بازار نفت است. در چند ماه اخیر این برنامه اجرا شده و موفق بوده یعنی قیمت نفت در ماه‌های اخیر در سطوح بالاتر از قبل از اجرای این برنامه نوسان کرده اما هنوز سقوط قیمت ها در اثر بحران کرونا جبران نشده است. در ابتدا، میزان کاهش 9.7 عرضه میلیون بشکه بود و اکنون این میزان 7.7 میلیون بشکه است. قرار است از ابتدای سال جدید میلادی بر عرضه نفت افزوده شود اما اگر شرایط بازار مساعد نباشد احتمالا میزان کاهش در سطح 7.7 میلیون بشکه باقی خواهد ماند.

هر ماه پنل نظارتی اوپک پلاس میزان پایبندی اعضا به برنامه یاد شده را بررسی می‌کند. برنامه کاهش عرضه تاکنون یک برنامه موفق بوده و این امیدواری وجود دارد که در ماه های آینده نیز شرایط به همین شکل باقی بماند.

در نهایت سومین عامل موثر بر قیمت نفت، تغییرات ارزش دلار است. در ماه‌های اخیر شاخص دلار در مجموع کاهش یافته اما اخیراً این شاخص کمی رشد کرده و این یک عامل فشار بر قیمت نفت است. درباره جهت تغییرات شاخص دلار در آینده دیدگاه های مختلف مطرح است. برخی تحلیلگران معتقدند این شاخص رشد خواهد کرد و اگر چنین شود فشار بر قیمت نفت ادامه پیدا می کند.

تحولات در بازار نفت به عوامل متعدد و غیرمنتظره وابسته است و در ماه های گذشته بر تعداد این عوامل افزوده شده است در نتیجه پیش بینی آینده دشوار است. اوپک و آژانس بین المللی انرژی در گزارش های اخیر خود پیش بینی میزان کاهش تقاضای جهانی برای نفت را بالا برده اند یعنی اثر بحران کرونا بر بازار شدیدتر از حدی بوده که قبلا تصور می شد.

در زیر نمودار تغییرات قیمت هر بشکه نفت برنت در 12 ماه اخیر نشان داده شده است: