در هفته های اخیر شاهد رشد قابل ملاحظه قیمت نفت در بازارهای جهان بوده ایم و این تحول بر سبد سرمایه گذاری فعالان بازارهای مالی تاثیری بزرگ دارد. حال سوال مهم این است که آیا احتمال دارد قیمت ها ..

بورس 24: قیمت نفت در هفته های اخیر روند صعودی داشته و به بالاترین میزان در ۳ سال نیم اخیر رسیده است. عوامل گوناگون بر رشد قیمت این ماده خام موثر بوده و درباره افق بازار در سال جدید میلادی دیدگاه های مختلفی مطرح شده است.

سال گذشته میلادی بازار نفت عملکرد مثبت داشت زیرا از یک سو، کشورهای عضو اوپک و چند کشور دیگر تولید کننده نفت از جمله روسیه برنامه کاهش عرضه نفت را اجرا کردند و سوی دیگر، وضعیت اقتصادی جهان خوب بود و این شرایط در سال جاری نیز ادامه پیدا خواهد کرد.

قیمت نفت در روزهای اخیر رشد کرده و روند افزایش قیمت ها حاصل برخی عوامل است که به باور تحلیلگران می تواند در سال جدید نیز بر قیمت ها تاثیر مثبت بگذارد. کاهش ارزش دلار و رونق اقتصاد جهان در کنار پایبندی بالای اعضای اوپک و دیگر کشورها به برنامه کاهش عرضه جزء این عوامل هستند. با آن که در هفته های اخیر قیمت نفت به سطوح بالا افزایش یافته است اما شرکت های نفتی درباره افزایش فعالیت های خود در حوزه اکتشاف میادین جدید تردید دارند.

شرکت های اکسون موبیل، رویال داچ شل و توتال قصد دارند در سال جدید میلادی برای پنجمین سال پیاپی از سرمایه‌گذاری‌های خود در حوزه اکتشاف میادین نفت و گاز بکاهند و این در حالیستکه ضروری است جایگزین هایی برای میادین رو به پیری پیدا شود. گزارش موسسه مشاوره ای وود مک کینزی نشان می دهد امسال میزان سرمایه گذاری ها در حوزه اکتشاف نفت و گاز در جهان ۳۷ میلیارد دلار خواهد بود که نسبت به سال ۲۰۱۷ هفت درصد و نسبت به اوج سرمایه گذاری ها در سال ۲۰۱۴ بیش از ۶۰ درصد کمتر است.

میزان کلی سرمایه گذاری شرکت های بزرگ نفتی امسال ۴ درصد کمتر می شود. به نظر می رسد این رویه ادامه یابد و دورانی که در آن به ازای هر ۶ یا ۷ دلار درآمد یک دلار صرف اکتشاف میادین جدید می شد پایان یافته باشد. البته این کاهش سرمایه گذاری در حوزه اکتشاف همزمان با رشد تدریجی فعالیت های استخراج رخ داده است. از نظر شرکت های بزرگ نفتی، سرمایه گذاری برای استفاده از فناوری جدید بهره برداری از چاه های نفتی کنونی سود بالاتری در بر دارد. این بدان معناست که سرمایه‌گذاری‌ها هر سال کمتر می شود اما میزان فعالیت و تولید نفت ثابت باقی می ماند و حتی اندکی بیشتر می شود.

کاهش شدید قیمت نفت در اواسط سال ۲۰۱۴ سبب شد شرکت های نفتی از سرمایه‌گذاری‌های خود به شدت بکاهند اما همزمان با کاهش ذخیره نفت میادین کنونی، این شرکت ها باید بر منابع خود بیافزایند. افزایش قیمت نفت در ماه های اخیر سبب شده سود شرکت های بزرگ نفتی افزایش یابد و اکنون آنها منابع مالی بیشتری برای سرمایه گذاری در اختیار دارند. اما نکته مهم این است که میزان موفقیت در اکتشاف میادین جدید در یک دهه اخیر، از 40 درصد به 35 درصد کاهش یافته است و شرکت های یاد شده ترجیح می دهند از طریق ادغام و تصاحب بر میزان منابع نفتی تحت کنترل خود بیافزایند.

سال گذشته میلادی ۳۰ میلیارد دلار صرف تصاحب شرکت های دیگر شد و انتظار می رود شرکت های بزرگ نفتی در مسیر تصاحب شرکت های کوچکتر که در صنایع بالادستی فعالیت دارند به حرکت خود ادامه دهند.

البته افزایش قیمت شرکت ها سبب می شود موارد قابل تصاحب برای شرکت‌های بزرگ نفتی به تدریج کمتر شود. پیش بینی شده پروژه های اکتشاف بیشتر در میادین آب های عمیق نظیر سواحل مکزیک و برزیل اجرا شود. در این میادین در سال‌های اخیر منابع بزرگ نفت کشف شده و این اطمینان وجود دارد که فعالیت در آنها موفقیت آمیز خواهد بود.

افزایش تمایل شرکت های بزرگ نفتی به اکتشاف در میادین یادشده حاصل احتمال بالای موفقیت در کشف نفت است. یکی دیگر از عوامل موثر بر قیمت نفت، افزایش تولید این ماده خام در آمریکاست. البته در سال های اخیر رشد تولید نفت و گاز در این کشور در اثر افزایش تولید در میادین شیل بوده است. دو ماه پیش آژانس بین المللی انرژی پیش بینی کرد افزایش تولید نفت و گاز در آمریکا این کشور را به یکی از بزرگترین صادرکنندگان انرژی تبدیل خواهد کرد.

در واقع به زودی آمریکا مانند عربستان و روسیه به یک بازیگر بزرگ در حوزه انرژی جهان تبدیل خواهد شد. بدین معنا که پیش بینی شود تا ۳ سال آینده آمریکا جزء 10 صادر کننده بزرگ نفت در جهان باشد. افزایش قیمت نفت به بالاترین میزان در ۳ سال نیم اخیر نشان می دهد برنامه کاهش عرضه نفت که از ابتدای سال گذشته شروع شده و تا پایان امسال ادامه پیدا خواهد کرد موثر بوده و سبب شده از ذخیره نفت آمریکا و دیگر اقتصادهای توسعه یافته کاسته شود.

البته رونق اقتصاد جهان در وضعیت مثبت بازار موثر است اما از دید تحلیلگران سیتی گروپ، متغیرهای متعددی در سال جاری میلادی بر بازار این ماده خام تاثیر خواهند داشت طوری که پیش بینی آنچه رخ خواهد داد چندان آسان نیست. یکی از این متغیرها، اختلال در عرضه نفت است. سال گذشته میلادی میزان این اختلال ها ۲ میلیون بشکه در روز بود اما امسال ممکن است این رقم به ۳ میلیون بشکه افزایش یابد.

ایران، عراق، لیبی، نیجریه و ونزوئلا پنج کشوری هستند که احتمال کاهش عرضه نفت از سوی آنها زیاد است. میزان پایبندی به برنامه کاهش عرضه نفت و میزان تولید نفت شیل در آمریکا دو عامل مهم دیگر هستند که بر بازار نفت تاثیر می گذارند. در ۱۲ ماه اخیر میزان پایبندی اوپک و دیگر تولیدکنندگان نفت از جمله روسیه به این برنامه بسیار بالا بوده اما احتمال دارد در ماه های آینده این شرایط تغییر کند. از سوی دیگر پیش بینی شده امسال تولید نفت شیل در آمریکا به اوج خود خواهد رسید. البته از سال آینده به تدریج میزان تولید این نوع نفت کاهش خواهد یافت. اگر این پیش‌بینی‌ها تحقق یابد بازار نفت تحت تاثیر قرار خواهد گرفت. کمتر شدن پایبندی به برنامه کاهش عرضه و رشد تولید نفت در آمریکا می تواند قیمت نفت برنت را به محدوده ۵۰ دلار تا ۶۰ دلار کاهش دهد.

در زیر نمودار تغییرات قیمت هر بشکه نفت برنت در یک ماه اخیر نشان داده شده است: